Μάρτη βάλατε;

«Οπόχει κόρη ακριβή τον Μάρτη Ήλιος μη τη δει».
«Ο ήλιος του Μαρτιού τρυπά το κέρατο βοδιού».
«Του Μάρτη ο ήλιος βάφει και πέντε μήνες δεν ξεβάφει».

Ο «Μάρτης», είναι ένα πολύ παλιό έθιμο και πιστεύεται ότι έχει τις ρίζες του στην Αρχαία Ελλάδα, και μάλιστα στα Ελευσίνια Μυστήρια. Οι μύστες των Ελευσίνιων Μυστηρίων, έδεναν μια κλωστή, την «Κρόκη», στο δεξί τους χέρι και το αριστερό τους πόδι. Η κόκκινη κλωστίτσα συμβολίζει την αγάπη για το ωραίο και η άσπρη την αγνότητα του φυτού «χιονόφιλος» που ανθίζει το Μάρτη… Άλλη εκδοχή, λέει πως το άσπρο χρώμα συμβολίζει την αγνότητα και το δεσμό της οικογένειας, η δε κόκκινη συμβολίζει την αγάπη… Οι δύο μαζί κλωστές αποτελούν το δεσμό και την πίστη προς τη θρησκεία. Το βραχιολάκι αυτό το βγάζουν στο τέλος του μήνα, ή το αφήνουν πάνω στις τριανταφυλλιές όταν δουν το πρώτο χελιδόνι για να το πάρει να φτιάξει τη φωλιά του. Αν το Πάσχα πέσει μέσα στον Μάρτη, το καίνε στη λαμπάδα της Ανάστασης. Αυτός ο συνδυασμός κόκκινης και άσπρης κλωστής δεν είναι μόνο Ελληνικό έθιμο.

Το έθιμο γιορτάζεται και στα Σκόπια με την ονομασία «μάρτινκα», στην Αλβανία ως «μερόρε»

Στην Ρουμανία σύμφωνα με την μυθολογία ο Θεός-Ήλιος μεταμορφώθηκε σε νεαρό άντρα και κατέβηκε στη Γη για να πάρει μέρος σε μια γιορτή. Ένας δράκος όμως τον απήγαγε με αποτέλεσμα να χαθεί και να βυθιστεί ο κόσμος στο σκοτάδι. Μια μέρα ένας νεαρός με τους συντρόφους σκότωσαν τον δράκο και απελευθέρωσαν τον ήλιο φέρνοντας την Άνοιξη. Ο νεαρός έχασε τη ζωή και βάφτηκε κόκκινο το χιόνι από το αίμα του. Από τότε συνηθίζεται όλοι οι νέοι συνηθίζουν να πλέκουν το «Μαρτισόρ» που η κόκκινη κλωστή συμβολίζει το αίμα του νεαρού και την αγάπη προς τη θυσία και η άσπρη κλωστή συμβολίζει την αγνότητα.

Αν βρεθείτε στην Βουλγαρία 1η του Μάρτη, θα δείτε όλον τον κόσμο να περπατάει έχοντας είτε στον καρπό τους, είτε στο πέτο τους κόκκινες και άσπρες κλωστούλες δεμένες μαζί, τις мартеници (μαρτενίτσι / μαρτενίτσες). Η παράδοση αυτή χάνεται στα βάθη των αιώνων… Σύμφωνα με μια παράδοση, με την αρχή της άνοιξης ξεκίναγαν και οι πολεμικές συρράξεις… Οι άντρες, λοιπόν, όταν έφευγαν από το σπίτι έδιναν στις γυναίκες τους τις μαρτενίτσες, από τις οποίες το κόκκινο χρώμα συμβόλιζε το αίμα των πολεμιστών που δεν έπρεπε να χυθεί, ενώ το άσπρο συμβόλιζε το πρόσωπο των γυναικών που περίμεναν με αγωνία τον άντρα τους να γυρίσει ζωντανός πίσω…

Πολλές φορές οι μαρτενίτσες μοιάζουν σαν μάλλινα κουκλάκια… Τα κουκλάκια αυτά είναι ο Пижо (Πίζο) και η Пенда (Πέντα)… Η παράδοση θέλει τον Μάρτη να είναι μια δύστροπη γιαγιά (Баба Марта), η οποία αλλάζει την διάθεση της συνέχεια…

Αλλά έτσι δεν είναι ο Μάρτης;
Άνοιξη και χειμώνας μαζί…
Κρύο (άσπρο) και ζέστη (κόκκινο).
Γίνονται, λοιπόν, κάτι σαν φυλακτά ενάντια στο κακό…

πηγή